Jest to międzynarodowy program Partnership for Children, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów radzenia sobie z trudnościami i wykorzystywania nabytych umiejętności w codziennym życiu oraz doskonali relacje dzieci z innymi ludźmi. Nie koncentruje się on na dzieciach z konkretnymi problemami czy trudnościami, ale promuje zdrowie emocjonalne wszystkich małych dzieci.



Program był gruntownie badany i ewaluowany w Danii oraz na Litwie. W trakcie sześcioletniego okresu testowania i udoskonalania powstała jego obecna wersja. Mamy nadzieję, że po zakończeniu pilotażu rozpoczniemy wdrażanie programu do polskiego systemu edukacji.

Pracownia Promocji Zdrowia, we współpracy z angielską organizacją charytatywną Partnership for Children, rozpoczęła w 2005 r. w wybranych warszawskich przedszkolach i szkołach pilotaż programu promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej pn. „Przyjaciele Zippiego”. Zippi jest patyczakiem, a jego przyjaciele to grupa chłopców i dziewcząt.

 

Materiały metodyczne

 

Pakiet materiałów do realizacji programu zawiera:

  • · Zeszyty tematyczne do każdej z 6 części programu ze scenariuszami dla nauczycieli
  • · Wskazówki dla nauczycieli
  • · Przewodnik dla rodziców
  • · Zestaw obrazków do każdej części
  • · Aneksy z pomocami do scenariuszy

 

Program składa się z sześciu części:

  1. Uczucia
    Dzieci omawiają uczucia - smutku, szczęścia, złości, zazdrości i zdenerwowania. Ćwiczą mówienie tego, jak czują się w różnych sytuacjach i poznają sposoby poprawiania własnego samopoczucia.
  2. Komunikacja
    W ramach tej części dzieci uczą się skutecznej komunikacji. Program uczy dzieci wysłuchiwać innych. Uczy ich jak prosić o pomoc i mówić to, co chce się powiedzieć, nawet w niesprzyjających okolicznościach. Często nawet „ciche” dzieci otwierają się w czasie spotkań i uczą się wyrażać siebie swobodniej.
  3. Nawiązywanie i zrywanie więzi
    Dzieci uczą się o przyjaźni - jak nawiązywać i utrzymywać przyjaźnie, jak radzić sobie z samotnością i odrzuceniem. Ćwiczą jak mówić przepraszam i jak godzić się z przyjacielem po sprzeczce.
  4. Rozwiązywanie konfliktów
    Ta część dotyczy tego, jak rozwiązywać konflikty, a według nauczycieli szybko sprawia, że dzieci łatwiej akceptują swoje odmienności. Ta część w szczególności, dotyczy problemu prześladowania i tego, co dzieci mogą zrobić, jeśli ktoś prześladuje je lub kogoś innego.
  5. Przeżywanie zmiany i straty
    Ta część stanowi refleksję nad radzeniem sobie ze zmianami, zarówno wielkimi jak i małymi. Największą zmianą ze wszystkich możliwych, jest czyjaś śmierć. Mimo, że dorośli często uważają, że śmierć jest bardzo trudnym tematem do rozmowy, to jednak małe dzieci bardzo rzadko tak uważają. Chętnie wykorzystują okazję do otwartego mówienia na temat, który stał się tabu dla wielu dorosłych. Jedno spotkanie poświęcone jest odwiedzeniu miejsca pamięci lub cmentarza i może wyda się to zaskakujące, ale jest ono często określane jako najowocniejsze spotkanie z całego programu.
  6. Dajemy sobie radę
    Ostatnia część stanowi podsumowanie wszystkiego, czego dzieci nauczyły się: znajdowania różnych sposobów radzenia sobie, pomagania innym oraz adaptowania się do nowych sytuacji. Końcowe spotkanie jest swego rodzaju świętowaniem, połączonym z wręczaniem koron i dyplomów.

Każda część zawiera odrębne opowiadanie. Opowiadania prezentują bohaterów w okolicznościach dobrze znanych małym dzieciom takich jak: przyjaźnienie się, zdobywanie i tracenie przyjaciół, prześladowanie, radzenie sobie ze zmianą i stratą. Każde opowiadanie jest zilustrowane przy pomocy zestawu barwnych obrazków i uzupełnione zadaniami takimi jak rysowanie, odgrywanie ról i zabawy.

Program uczy dzieci:

  • Jak określać własne uczucia i jak o nich rozmawiać
  • Jak mówić to, co chce się powiedzieć
  • Jak słuchać uważnie
  • Jak prosić o pomoc
  • Jak nawiązywać i utrzymywać przyjaźnie
  • Jak radzić sobie z samotnością i odrzuceniem
  • Jak mówić przepraszam
  • Jak radzić sobie z prześladowaniem
  • Jak rozwiązywać konflikty
  • Jak radzić sobie ze zmianą i stratą, miedzy innymi ze śmiercią
  • Jak adaptować się do nowych sytuacji
  • Jak pomagać innym

Założenia i cele programu

www.partnershipforchildren.org.uk - tłumaczenie fragmentów

Podstawowe założenie, jaki przyświeca programowi Przyjaciele Zippiego jest bardzo proste - jeśli małe dzieci będą mogły się nauczyć, jak radzić sobie z trudnościami, to w okresie dorastania i dorosłości, powinny lepiej radzić sobie z problemami i kryzysami.

Program został stworzony specjalnie dla sześciolatków o różnym poziomie umiejętności. Uczy dzieci jak radzić sobie z codziennymi problemami, jak określać uczucia, jak o nich rozmawiać oraz jak najlepiej dobierać sposoby radzenia sobie. Program zachęca również dzieci do pomagania innym ludziom w ich problemach.

Jedną z ważnych cech programu jest to, że był tworzony jako program uniwersalny, w przeciwieństwie do innych programów, które koncentrują się na pomocy dzieciom doświadczającym konkretnych problemów lub trudności. Ten program może pomóc wszystkim dzieciom. Zamiast zajmować się problemami osobistymi, promuje zdrowie emocjonalne.
Program Przyjaciele Zippiego nie mówi dzieciom, co robić, ani nie mówi: "To rozwiązanie jest dobre a tamto złe". Natomiast zachęca dzieci do analizowania i zastanawiania się nad sobą.

Program nie koncentruje się wyłącznie na pomaganiu dzieciom jak radzić sobie z ich problemami, ale pokazuje, jak ważne jest rozmawianie z innymi, kiedy odczuwamy smutek lub złość, jak również jak ważne jest słuchanie innych, kiedy odczuwają smutek lub złość. Program afirmuje dziecięce zdolności zarówno w zakresie udzielania pomocy, jak i korzystania z udzielanego wsparcia.